Bình dân học vụ số - con đường nâng cao dân trí trong kỷ nguyên số
Một phong trào chỉ thật sự là cách mạng khi nó đi vào đời sống, làm thay đổi nhận thức, hành vi và năng lực của con người. Với ý nghĩa đó, “Bình dân học vụ số” không chỉ là chương trình phổ cập kỹ năng công nghệ, mà là cuộc vận động khai dân trí trong thời đại mới, lấy Nhân dân là gốc, là trung tâm, là chủ thể và làm mục tiêu cao nhất của chuyển đổi số
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, việc phổ cập tri thức số cho toàn dân đóng vai trò quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách số và đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau. Phong trào "Bình dân học vụ số" ra đời với mục tiêu giúp người dân, đặc biệt là những đối tượng ít có điều kiện tiếp cận công nghệ, có thể nắm bắt và làm chủ công nghệ số, từ đó tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số, xã hội số.
Việc phổ cập kỹ năng số không chỉ giúp người dân khai thác tốt lợi ích của công nghệ, mà còn góp phần nâng cao hiệu suất lao động, thúc đẩy sáng tạo và cải thiện chất lượng cuộc sống. Đây cũng là tiền đề quan trọng để xây dựng nguồn nhân lực số chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế.
Điểm sâu sắc của phong trào “Bình dân học vụ số” là đặt con người vào trung tâm của công cuộc chuyển đổi số. Công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ, dữ liệu dù lớn đến đâu cũng không tự tạo ra phát triển nếu người dân không biết tiếp cận, sử dụng và làm chủ. Chuyển đổi số không thể thành công nếu người dân còn lúng túng khi thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, kinh tế số khó lan tỏa nếu nông dân, tiểu thương, hợp tác xã, doanh nghiệp chưa biết ứng dụng thương mại điện tử, thanh toán không tiền mặt, truy xuất nguồn gốc và quảng bá sản phẩm trên môi trường số.
Trong kỷ nguyên số, nguy cơ mù số cũng có thể trở thành một dạng tụt hậu mới, âm thầm nhưng nghiêm trọng. Người dân không biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến, không biết bảo vệ dữ liệu cá nhân, không nhận diện được lừa đảo trên mạng, không biết khai thác nền tảng số trong học tập, sản xuất, kinh doanh sẽ rất dễ bị đứng ngoài dòng chảy phát triển. Vì vậy, yêu cầu đưa “Bình dân học vụ số” trở thành phong trào cách mạng, toàn dân, toàn diện, bao trùm, sâu rộng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Lấy cảm hứng từ phong trào "Bình dân học vụ" do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng năm 1945 nhằm xóa mù chữ và nâng cao dân trí, phong trào "Bình dân học vụ số" mang trong mình sứ mệnh mới: Phổ cập kỹ năng số, giúp mọi người dân có thể tiếp cận, sử dụng và làm chủ công nghệ một cách hiệu quả.
Là người phát động phong trào "Bình dân học vụ số", Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhấn mạnh: "Chúng ta không chỉ kế thừa di sản quý báu của lịch sử, mà còn phải biết ứng dụng nó vào thực tiễn hiện nay. Việc trang bị tri thức số sẽ giúp người dân tự tin hơn trong môi trường số, chủ động nắm bắt cơ hội và thích nghi với sự phát triển của công nghệ".
Năm 2026 là năm có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa phong trào đi vào chiều sâu, thực chất. Theo kế hoạch của Trung ương đặt ra rất cụ thể, những chỉ tiêu cho thấy đây không phải là phong trào vận động chung chung, mà là nhiệm vụ chính trị - xã hội có mục tiêu, có lộ trình và có thước đo cụ thể.
Tuy nhiên, để phong trào thật sự trở thành cách mạng, điều cần tránh nhất là bệnh hình thức, không thể chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, vài lớp tập huấn rồi xem như hoàn thành nhiệm vụ. Muốn vậy, cán bộ, đảng viên phải đi trước, không thể vận động Nhân dân học kỹ năng số trong khi một bộ phận cán bộ còn ngại thay đổi, ngại dùng nền tảng số, ngại xử lý công việc trên môi trường điện tử. Mỗi cơ quan, đơn vị cần xem kỹ năng số là tiêu chí đánh giá năng lực thực thi công vụ; tổ công nghệ số cộng đồng phải trở thành lực lượng nòng cốt đưa tri thức số đến từng gia đình.
Bình dân học vụ số cũng phải gắn chặt với an toàn số và văn hóa số. Người dân không chỉ học cách dùng điện thoại thông minh, quét mã QR, đăng nhập VNeID hay nộp hồ sơ trực tuyến, mà còn phải biết nhận diện tin giả, bảo vệ thông tin cá nhân, ứng xử văn minh trên mạng và không trở thành nạn nhân của lừa đảo công nghệ cao.
Bình dân học vụ số lấy Nhân dân là gốc, là cuộc cách mạng khai dân trí trong kỷ nguyên mới. Khi mỗi người dân biết làm chủ công nghệ, mỗi cán bộ biết phục vụ Nhân dân bằng tư duy số, mỗi cộng đồng biết cùng nhau học tập và thích ứng, thì chuyển đổi số mới thật sự trở thành phong trào cách mạng của toàn dân, vì Nhân dân và do Nhân dân làm chủ.
Một phong trào chỉ có sức sống khi nó bắt nguồn từ Nhân dân, phục vụ Nhân dân và được Nhân dân tham gia. “Bình dân học vụ số” vì thế không chỉ là chuyện học công nghệ, mà là con đường nâng cao dân trí, bồi đắp năng lực công dân và tạo dựng sức mạnh xã hội mới trong kỷ nguyên số.
Trong kỷ nguyên số và hướng tới một xã hội thông minh, mỗi người cần chủ động học hỏi và thích nghi để không bị bỏ lại phía sau. Phong trào "Bình dân học vụ số" là hành trình khai mở dân trí bằng ánh sáng của thời đại - ánh sáng của dữ liệu, của mạng kết nối, của công nghệ thông minh. Đó là hành trình không của riêng ai mà là của tất cả - mỗi người dân đều là chủ thể, người học, người dạy, là người chia sẻ, người kiến tạo.
